Hai nhà chọn hai ngày khác nhau cho cùng một việc: cách thu xếp cho êm

Việc lớn trong nhà hiếm khi chỉ liên quan tới một nhà. Cưới hỏi có hai bên. Động thổ có thêm nhà thầu. Khai trương có đối tác. Giỗ họ có cả dòng họ. Và khi hai bên cùng đi xem ngày, chuyện rất hay xảy ra là mỗi bên cầm về một ngày khác nhau, ai cũng nói ngày của mình là ngày tốt.

Tình huống này gây căng hơn người ta tưởng, vì nó không phải tranh chấp về tiền hay về việc, mà chạm vào lòng tin và chạm vào thể diện. Bài này nói về cách thu xếp cho êm.

Vì sao hai bên ra hai ngày là chuyện bình thường

Điều đầu tiên nên nói rõ trong nhà, vì nó gỡ được phần lớn sự bực bội: hai ngày khác nhau không có nghĩa là một bên bị xem sai.

Các hệ chọn ngày không giống nhau. Có hệ xem theo can chi của ngày, có hệ xem theo sao, có hệ chú trọng tuổi của một người cụ thể trong nhà, có hệ chú trọng loại việc. Người xem cho nhà trai lấy tuổi chú rể làm gốc; người xem cho nhà gái lấy tuổi cô dâu. Cùng một tháng, hai gốc khác nhau thì ra hai danh sách ngày khác nhau là chuyện đương nhiên.

Thêm nữa, ngay trong cùng một hệ, hai người xem cũng có thể cho hai kết quả, vì cách quy đổi lịch, cách xử ngày giáp ranh và cách cân giữa nhiều yếu tố không thống nhất.

Nói được điều này ra bàn là đã hạ nhiệt một nửa. Khi mọi người hiểu rằng khác nhau là đặc điểm của cách làm chứ không phải bằng chứng ai đó dở, thì không còn ai phải bảo vệ danh dự nữa.

Hỏi cho rõ trước khi thương lượng

Trước khi bàn chọn ngày nào, nên biết mình đang so hai cái gì. Ba câu hỏi với mỗi bên:

Ngày đó được chọn theo gốc nào — theo tuổi ai, theo loại việc gì. Hai ngày chọn theo hai gốc thì không mâu thuẫn, chúng chỉ đang trả lời hai câu hỏi khác nhau.

Ngày đó là bắt buộc hay là một trong mấy ngày được. Đây là câu quan trọng nhất và hay bị bỏ qua. Rất nhiều lần người xem đưa ra ba bốn ngày, nhưng tới lúc kể lại trong nhà thì chỉ còn một ngày, vì người kể chọn sẵn ngày tiện nhất cho mình. Hỏi lại thường lòi ra vùng trùng nhau.

Nếu không lấy được ngày đó thì hệ quả được nói là gì. Có lời khuyên chỉ nói là kém thuận hơn; có lời khuyên nói nặng hơn nhiều. Biết mức độ giúp cân được với các ràng buộc thật khác.

Bốn cách thu xếp thường dùng

Tìm vùng giao nhau. Xin cả danh sách ngày được của hai bên rồi đối chiếu. Đây là cách gỡ được nhiều nhất và nên thử trước tiên, vì phần lớn trường hợp đều có ít nhất một ngày nằm trong cả hai danh sách.

Tách việc ra nhiều mốc. Một việc lớn thường gồm nhiều phần: lễ chính, tiệc, ngày đón dâu, ngày về nhà mới. Không nhất thiết mọi phần phải cùng một ngày. Nhiều gia đình giải quyết bế tắc bằng cách giữ ngày của bên này cho phần lễ và ngày của bên kia cho phần tiệc.

Theo nếp: bên nào chủ việc thì bên đó quyết. Ở nhiều nơi, nếp sẵn có đã trả lời câu hỏi này, và viện tới nếp thì không ai mất mặt vì không phải ai thắng ai. Cách này êm nhất khi cả hai nhà cùng công nhận nếp đó.

Nhờ một người thứ ba cùng xem lại. Chỉ nên dùng khi hai bên đã đồng ý trước rằng sẽ theo kết quả, và người đó do cả hai cùng chọn. Nhờ người thứ ba mà không thoả thuận trước thì thường chỉ thêm ý kiến thứ ba chứ không giải quyết được gì.

Những ràng buộc thật nên đặt lên bàn cùng lúc

Trong lúc tranh luận về ngày, người ta hay quên rằng có những ràng buộc cứng hơn nhiều và chúng thường tự thu hẹp danh sách.

Chỗ tổ chức còn trống ngày nào. Người ở xa xin nghỉ được ngày nào. Trẻ con đang mùa thi hay không. Người lớn tuổi trong nhà đi lại được vào mùa nào. Mùa mưa bão ở nơi tổ chức. Tiền về vào lúc nào.

Đặt mấy thứ này lên bàn sớm thường có tác dụng bất ngờ: danh sách ngày rút lại còn rất ít, và lúc đó việc chọn không còn là cuộc thi giữa hai bên nữa mà thành bài toán chung.

Cách nói cho khỏi mất lòng

Nguyên tắc: bàn về ngày, đừng bàn về người xem. Câu "thầy bên kia xem không chuẩn" gần như chắc chắn sẽ tới tai và sẽ thành chuyện lớn hơn cả việc chọn ngày.

Mấy câu dùng được: "Bên con cũng có mấy ngày được, con gửi hết để hai bên xem có ngày nào trùng không." "Ngày bên bác chọn thì nhà con vướng chỗ đặt tiệc, không biết còn ngày nào khác trong danh sách không ạ." "Hai bên xem theo hai cách nên ra khác nhau là thường, mình tìm ngày cả hai cùng được là ổn."

Và nên để một người đứng ra trao đổi, thường là người trẻ trong nhà nhưng được cả hai bên quý. Ba bốn người cùng nhắn tin qua lại là cách nhanh nhất để một câu bị hiểu lệch.

Khi thật sự không thể dung hoà

Có trường hợp một bên nói dứt khoát rằng chỉ ngày đó, không có ngày khác. Lúc đó cần nhìn cho rõ: đây là chuyện lễ nghi hay đã thành chuyện ai nghe ai.

Nếu nó thật sự là niềm tin sâu của người lớn tuổi, thì việc chiều theo một ngày thường rẻ hơn nhiều so với một mối bất hoà kéo dài nhiều năm trong nhà. Đây là lựa chọn mà rất nhiều gia đình đã chọn, và không có gì phải áy náy.

Nếu nó đã thành chuyện thể diện, thì cách gỡ hiếm khi nằm ở lý lẽ. Thường phải có một người lớn tuổi được cả hai bên nể đứng ra nói một câu, hoặc phải đổi cách hỏi: không hỏi ngày nào đúng, mà hỏi mình muốn ngày hôm đó diễn ra thế nào và ai cần có mặt.

Một điều nên tránh: âm thầm chọn ngày rồi thông báo như việc đã rồi. Nó kết thúc cuộc tranh luận thật, nhưng để lại một vết rất lâu mới lành.

Sau khi đã chốt

Báo cùng lúc cho cả hai bên, bằng cùng một cách nói, và nói rõ ngày đó đã được thống nhất thế nào. Người biết sau và biết qua người khác thường là người thấy mình bị gạt ra.

Ghi lại ngày đã chốt và lý do vào một chỗ cả nhà đọc được, nhất là với việc có nhiều mốc. Chuyện nhớ nhầm ngày trong một việc lớn xảy ra thường xuyên hơn người ta nghĩ.

Và đừng mở lại cuộc bàn nếu không có lý do mới. Sau khi chốt mà còn nhắc đi nhắc lại rằng giá mà chọn ngày kia thì tốt hơn là cách làm hỏng không khí của cả việc lớn đó.

Ba điều gọn lại

Một, hai bên ra hai ngày là chuyện đương nhiên vì hai gốc tính khác nhau — nói rõ điều đó ra bàn là hạ nhiệt được một nửa.

Hai, hỏi xin cả danh sách ngày được chứ đừng nhận một ngày duy nhất. Vùng giao nhau gỡ được phần lớn trường hợp.

Ba, đừng bàn về người xem, chỉ bàn về ngày. Và đừng bao giờ chốt xong rồi mới thông báo như việc đã rồi.